Wat valt onder handgereedschap
Bij elke klus aan auto, motor of machine pak je eerst een sleutel, dop of tang. Pas daarna komen de machines. Handgereedschap, alles wat je zonder stroom of perslucht gebruikt, is daardoor de grootste groep gereedschap in een werkplaats.
Wil je gericht kiezen, ga dan naar de soort die je zoekt. Hier zie je welke soorten er zijn en waar je ze voor gebruikt.
Sleutels en doppen
Voor bouten en moeren heb je drie families. Steeksleutels en ringsleutels zijn de klassiekers: plat, dun en ze passen bijna overal. Doppen met een ratel werken sneller, omdat je de sleutel niet na elke slag hoeft te verzetten. Een doppenset komt meestal in drie aandrijfmaten: 1/4 inch voor klein werk, 3/8 inch voor het meeste werk aan de auto en 1/2 inch voor zwaardere bouten. Inbussleutels en torx-sleutels zijn voor bouten met een gat of ster in de kop.
Daaromheen hoort een hele reeks hulpstukken. Verlengstukken en kniegewrichten brengen je dop bij een bout die diep weggestopt zit. Verloopstukken maken van een 1/2-inch ratel een 3/8-inch ratel, of andersom. Een T-sleutel geeft je snelheid en grip bij bouten die je vaak los en vast draait.
Voor bouten die precies moeten worden aangedraaid, gebruik je een momentsleutel. Een verstelbare moersleutel is de sleutel voor noodgevallen en voor maten die je niet in je set hebt.
De maat op een sleutel of dop is de sleutelwijdte: de afstand tussen twee vlakke kanten van de boutkop, in millimeter. Dat is een andere maat dan de draad. Op een M8-bout past meestal sleutel 13.
Tangen en schroevendraaiers
Tangen zijn er voor vastpakken, knippen, buigen en klemmen. De basis is een combinatietang, een zijkniptang en een puntbektang. Daarnaast zijn er waterpomptangen, griptangen en speciale tangen, zoals blindklinktangen en krimptangen.
Schroevendraaiers heb je in plat, kruiskop en torx, en in sets met losse bits. Bij een schroef die vastzit, helpt het om een schroevendraaier te kiezen die precies in de kop past. Een maat te klein en de kop draait dol.
Speciaal gereedschap
Er is een groep gereedschap die je niet elke dag pakt, maar die je een middag zoeken bespaart als je hem nodig hebt. Een tappenset snijdt nieuwe schroefdraad of herstelt beschadigde draad. Met een uitdraaierset haal je afgebroken of dolgedraaide bouten eruit. Een moerensplijter kraakt een moer die door roest niet meer los wil.
Voor bouten met heel hoge aanhaalmomenten, zoals wielmoeren van vrachtwagens en landbouwmachines, gebruik je een krachtvermeerderaar. Die vergroot de kracht van je arm via een tandwielkast, zodat je met een gewone ratel toch een groot moment haalt. Verder zie je haaksleutels voor ronde moeren met inkepingen, startersleutels en andere sleutels voor één bepaald soort bout.
Wat je eerst koopt
Heb je nog niets, begin dan met een doppenset met ratel en een set ring-steeksleutels van ongeveer 8 tot 19 millimeter. Leg daar een set inbussleutels, een paar schroevendraaiers en drie tangen naast. Daarmee doe je het meeste werk aan auto, motor en fiets. Wij zouden liever een kleinere set nemen met de maten die je gebruikt dan een grote met stukken die je nooit pakt.
Werk je veel aan één soort voertuig, kijk dan welke bouten daar het meest zitten. Moderne auto’s hebben veel torx- en inbusbouten, oudere Engelse en Amerikaanse auto’s soms inch-maten. Een inbussleutelset in metrische maten is bijna altijd nodig.
Speciaal gereedschap koop je pas als je het nodig hebt. Dan weet je ook welke maat of welk bereik je zoekt.
Voor een werkplaats waar elke dag auto’s binnenkomen, ligt het anders. Daar wil je de gangbare maten dubbel, zodat je een moer kunt tegenhouden terwijl je de bout draait. Je wilt korte en lange uitvoeringen, en ook de hulpstukken die je niet elke dag pakt. Een gereedschapswagen met laden per soort helpt om dat bij elkaar te houden. Gevulde sets en losse inlays vind je bij de gereedschapskoffers.
Veelgestelde vragen
Moet ik metrisch of inch kiezen?
Metrisch, tenzij je aan oude Engelse auto’s, Amerikaanse motoren of oude machines werkt. Dan heb je beide nodig.
Hoe berg ik handgereedschap het beste op?
Op een vaste plek, zodat je ziet wat er ontbreekt. Een koffer werkt voor wie onderweg is, een lade met een foam-inlay voor wie in de werkplaats staat.
Is goedkoop gereedschap genoeg?
Voor een schroevendraaier of tang vaak wel. Bij doppen en sleutels loont het om op de pasvorm te letten: een sleutel die net niet goed past, maakt de bout rond.
Wat is een krachtadapter of verloopstuk?
Een verloopstuk zit tussen ratel en dop als de aandrijfmaten verschillen. Een krachtadapter is een uitvoering die gemaakt is voor het grotere moment van een slagmoersleutel.












