Eerst tellen wat je aansluit
Je staat op een kavel zonder bouwstroom, of je wilt de vriezer in de schuur draaiend houden als het net uitvalt. Of je moet slijpen waar geen stopcontact in de buurt is. Een aggregaat, of generator zoals veel mensen hem noemen, lost dat op. Maar of hij het redt, hangt af van wat er aan het snoer hangt.
Begin dus met een lijstje. Op elk apparaat staat hoeveel watt het vraagt. Tel op wat je tegelijk wilt gebruiken en vergelijk dat met het continu vermogen van het aggregaat. Dat is het getal dat hij urenlang kan leveren. Daarnaast staat er vaak een hoger maximaal vermogen in de specificaties; dat haalt hij maar kort. Wie kiest op het grootste getal op de doos, komt bedrogen uit.
Let vooral op apparaten met een elektromotor. Een compressor, een cirkelzaag of een vriezer trekt bij het aanslaan een stuk meer dan wanneer hij eenmaal draait. Die aanloopstroom moet het aggregaat ook kunnen leveren, anders slaat de beveiliging af of komt de motor niet op toeren. Wij zouden daarom altijd ruim kiezen. Wat reserve voorkomt dat alles stilvalt zodra de compressor aanslaat terwijl de lampen al branden.
Inverter of open frame
Je ziet twee soorten. Het gewone aggregaat, met de motor in een open stalen frame, draait op een vast toerental. Dat levert veel vermogen voor zijn formaat en is eenvoudig van bouw. Sommige hebben een automatische spanningsregeling, in de specificaties AVR genoemd, die schommelingen in de spanning afvlakt.
Een inverteraggregaat zet de stroom elektronisch om, zodat de spanning stabiel blijft. Het toerental past zich aan op wat je afneemt: weinig belasting, rustige motor. Dat merk je aan het geluid en aan het verbruik. Voor laptops, laders, een kassa of meetapparatuur is een inverter de veilige keus, want die elektronica houdt niet van een schommelende spanning. Daar staat tegenover dat er meer elektronica in zit, en dat is lastiger te repareren dan een eenvoudige dynamo.
Voor bouwgereedschap, bouwlampen en een betonmolen is een open-frame-aggregaat prima. Voor alles met een printplaat zouden wij een inverter nemen.
Benzine, diesel en krachtstroom
Een aggregaat op benzine is lichter dan een diesel, start makkelijk en is genoeg voor wie af en toe een dag stroom nodig heeft. Een dieselaggregaat is zwaarder en kies je als hij lange dagen moet draaien, of als je op de bouw toch al diesel bij de hand hebt.
Een aggregaat met alleen 230 volt heeft gewone stopcontacten. Wie machines op krachtstroom heeft, zoals een grote compressor of een zaagmachine op 400 volt, heeft een uitvoering met 230/400 volt nodig. Let dan in de specificaties op hoeveel vermogen er op de 230-voltstopcontacten beschikbaar is; dat is niet altijd het volle vermogen van de machine.
Verder staan in de specificaties de tankinhoud en de looptijd op een tank, meestal bij een deel van het vermogen. Een grotere tank betekent minder vaak bijvullen, maar ook meer gewicht. De kleine machines start je met een trekkoord, de grotere hebben vaak een elektrische start met een accu, waarbij het trekkoord als reserve blijft. Een lasaggregaat combineert een aggregaat met een lasapparaat voor elektroden. Handig als je op locatie moet lassen en geen stroom hebt; moet je ook in de werkplaats lassen, dan is een los elektrode-lasapparaat meestal handiger.
Herrie, gewicht en onderhoud
Een aggregaat maakt herrie, ook een inverter. Het geluidsniveau staat in de specificaties; zet hem zo ver weg als je snoer toelaat. Hij weegt meer dan je denkt: kijk of er wielen en een beugel aan zitten als je hem vaak verplaatst.
En hij vraagt onderhoud. Het is een verbrandingsmotor, dus olie controleren en verversen hoort erbij. Veel aggregaten hebben een beveiliging die de motor stopt als het oliepeil te laag is. Dat beschermt de motor, maar betekent ook dat je stroom wegvalt als je het peil niet bijhoudt.
Voor wie welk aggregaat past
Wil je thuis een vriezer, een paar lampen en de telefoonladers draaiende houden bij een storing, dan is een kleinere inverter genoeg. Hij is stil, licht genoeg om te tillen en gaat goed om met elektronica.
Tussen de aggregaten staan ook powerstations: een grote accu met stopcontacten. Daar zit geen motor in, dus er komt geen uitlaatgas uit en je hoort hem niet. Hij is wel leeg als de accu op is; de capaciteit staat in wattuur in de specificaties. Voor lampen, laders en een laptop is dat genoeg, voor een compressor of een dag slijpen niet.
Op de bouw of bij een verbouwing, met slijpers, zagen en een compressor, ligt het anders. Daar zouden wij naar een open-frame-aggregaat met flink vermogen kijken, en bij krachtstroommachines naar een uitvoering met 400 volt. Draait hij hele dagen, dan verdient diesel de voorkeur.
Veilig werken met een aggregaat
Een aggregaat hoort buiten. De uitlaatgassen bevatten koolmonoxide, en dat ruik en zie je niet. Laat hem dus nooit draaien in de garage, de schuur of een andere afgesloten ruimte. Zet hem ook niet zo dat de uitlaatgassen via een raam of ventilatierooster naar binnen kunnen. Gebruik hem niet in de regen of op een natte ondergrond, en zet de motor uit voordat je bijtankt.
Sluit een aggregaat nooit zelf aan op de meterkast of de huisinstallatie. Fabrikanten schrijven voor dat een erkend elektricien dat doet. Die zorgt er ook voor dat er geen netstroom op het aggregaat komt als de stroom terugkeert. Voor noodstroom thuis leg je dus een verlengkabel van het aggregaat naar het apparaat zelf.
Over aarden verschillen de handleidingen. Sommige fabrikanten schrijven voor dat je het aggregaat altijd aardt via de aardklem. Andere bouwen hun aggregaten zo dat je één apparaat zonder aarding mag aansluiten, en schrijven alleen bij meerdere verbruikers of bij aansluiting op een net extra maatregelen voor. Lees dus de handleiding van jouw model en volg die.
Veelgestelde vragen
Aggregaat of generator: wat is het verschil?
In de praktijk bedoelen mensen hetzelfde. Strikt genomen is de generator het deel dat de stroom opwekt, en het aggregaat de motor en de generator samen.
Zit er al olie in als hij bezorgd wordt?
Vaak niet. Veel aggregaten worden zonder motorolie geleverd. Kijk in de handleiding hoeveel en welke olie erin moet voordat je hem voor het eerst start.
Hoe dik moet de verlengkabel zijn?
Hoe langer de kabel, hoe dikker hij moet zijn, anders zakt de spanning en krijgt je apparaat minder dan het nodig heeft. Gebruik buiten een kabel die daarvoor bedoeld is.
Kan een aggregaat de hele dag draaien?
Zolang je onder het continu vermogen blijft, het oliepeil bijhoudt en de motor uitzet om te tanken, is hij daarvoor gemaakt. Wie dagelijks lange uren draait, kijkt het best naar een diesel met een grote tank.














