Rollenbaan of rolbok
Een lengte staalprofiel van zes meter krijg je in je eentje slecht door een smalle werkplaats: het ene eind tikt tegen de muur, het andere tegen de deur. Rollen nemen het gewicht over, zodat je alleen nog hoeft te duwen. Daar zijn grofweg twee soorten voor.
Een rollenbaan is een frame met een hele rij rollen naast elkaar. Je legt er een kist, doos of plaat op en duwt hem eroverheen. In een magazijn sluiten zulke banen op elkaar aan. In een werkplaats gebruik je er meestal één. Daarmee krijg je spullen van de deur naar de werkbank, of houd je een zware kist op werkhoogte terwijl je hem uitpakt.
Een rolbok is een losse steun op poten met één rol bovenop. Je zet hem naast je zaag, boor of werkbank om een lang werkstuk aan het andere eind op te vangen. Zonder zo’n steun hangt de buis door, knelt het zaagblad of valt het afgezaagde stuk op je voet.
Lengte en rolafstand
Een rollenbaan is er in verschillende lengtes, bijvoorbeeld een of twee meter. Een korte baan is makkelijker weg te zetten. Een lange baan is handiger voor lange stukken: die liggen dan altijd op meerdere rollen tegelijk.
De afstand tussen de rollen telt net zo zwaar. Een werkstuk moet altijd op minstens een paar rollen tegelijk liggen, anders kantelt het of blijft het met de voorkant achter een rol haken. Voor kleine dozen wil je de rollen dicht op elkaar. Voor pallets, kisten en lange platen is wat meer ruimte geen probleem.
Draagvermogen en eigen gewicht
Bij elke rollenbaan staat hoeveel hij mag dragen. Reken met het zwaarste dat je erop legt, en houd marge. Een kist die je er wat ruw op laat zakken, belast de rollen meer dan een kist die stil ligt. Een lang werkstuk verdeelt zijn gewicht over meer rollen; een kleine, zware kist drukt op maar een paar.
Het eigen gewicht staat ook in de specificaties. Een stalen rollenbaan is zwaarder dan hij eruitziet. Wil je hem vaak opzetten en wegzetten, kijk dan of de poten inklapbaar of in hoogte verstelbaar zijn.
Hoogte afstemmen
Een rollenbaan of rolbok is pas handig als de hoogte klopt. Zet hem op dezelfde hoogte als je werkbank, zaagtafel of laadvloer, of een paar millimeter lager. Dan schuift het werkstuk er vlak overheen. Staat de rol hoger dan de tafel, dan til je het werkstuk op en ligt het niet meer goed tegen de aanslag.
Een rolbok heeft meestal een in hoogte verstelbare kolom. Zet hem stevig neer op een vlakke vloer. Een rolbok op een oneffen tegel gaat wiebelen zodra je er een zware buis op legt.
Werken met een rolbok
Zet de rolbok op een afstand van de zaag waar het werkstuk anders gaat doorhangen. Bij een heel lang stuk zet je er twee neer. Stel de hoogte in met een rechte lat over de zaagtafel en de rol. Ligt de lat vlak, dan klopt het.
Let op hoe de rol staat. Een rol die dwars op het werkstuk staat, laat het vrij in de lengte schuiven. Dat wil je als je het werkstuk naar de zaag duwt. Wil je juist dat het stilligt terwijl je zaagt, houd het dan met de hand of een klem vast aan de zaagkant. Een buis die tijdens het zagen begint te draaien, trekt het blad scheef.
Voor wie het past
Voor de hobbyist die af en toe een lange balk of buis afzaagt, is een rolbok de nuttigste aanschaf. Hij is klein, weegt weinig en neemt geen ruimte in. Een rollenbaan past beter in een werkplaats waar vaker zware kisten, platen of pallets binnenkomen, of waar je lange stukken materiaal stapelt en verwerkt.
Moet je iets vooral over een afstand verplaatsen, en niet op werkhoogte houden, dan is een steekwagen of een onderstel op zwenkwielen vaak de betere keus.
Veelgestelde vragen
Kun je twee rollenbanen achter elkaar zetten?
Ja, als ze even hoog staan. Zet ze strak tegen elkaar, zodat het werkstuk niet in de naad blijft hangen.
Wat is het verschil met een rolbok voor hout?
Het principe is hetzelfde. Een rolbok voor metaal heeft vaak een stalen rol en een zwaarder frame, omdat buizen en profielen meer wegen dan een plank van dezelfde lengte.
Moet je de rollen onderhouden?
Houd de rollen schoon en vrij van zaagsel en spanen. Een rol die stroef loopt of vastzit, schuurt je werkstuk. Een druppel olie op de as helpt meestal.
Kan een rollenbaan buiten staan?
Zet hem liever binnen weg. Op een stalen frame komt roest, en vuil op de rollen maakt ze stroef.


